ANSI Grade 1 mi, EN 1125 mi: Çıkış Cihazınızın Karşılaması Gereken Standart

ANSI Grade 1 ile EN 1125 birbirine göre sıralanamaz, çünkü farklı şeyleri test ederler. ANSI/BHMA A156.3, cihazın ne kadar süre çalışmaya devam ettiğini derecelendirir; EN 1125, bir kalabalığın kapıdan geçip geçemeyeceğini test eder. Önemli olan, binanızdan sorumlu makamın hangisini kabul ettiğidir.

HYDE (Canton Hyland, Zhongshan, 1998'den beri) bu makalede ele alınan 001 ve 027 modellerini üretir.

ANSI/BHMA A156.3, çıkış cihazları için Amerikan standardıdır ve cihazları dayanıklılığa göre 1, 2 veya 3 olarak sınıflandırır. Grade 1 ağır hizmet sınıfıdır: en çok çalışma çevrimine ve en yüksek statik ve dinamik yüklere dayanır. Bu sınıf temelde cihazın zorlu kullanımda ne kadar süre çalışmaya devam edeceğine dair bir beyandır. Amerikalı bir proje müellifinin okul koridoru için Grade 1 yazıp günde dört kişinin kullandığı bir servis kapısı için Grade 2'yi kabul etmesinin nedeni budur. ABD'de yangın güvenliği şartının kendisi ayrı bir belgeden (NFPA 101 veya IBC) gelir; kapı yangın dayanımlıysa cihazın ayrıca yangın kapıları için, genellikle UL tarafından, listelenmiş olması gerekir.

EN 1125 bambaşka bir soru sorar. Panik çıkış cihazları için Avrupa standardıdır ve konusu binayı tanımayan, karanlıkta itişen bir kalabalıktır. Standardı tanımlayan test bara kuvvet uygular ve kapının açılıp açılmadığına bakar. Cihaz tek bir hareketle, barın herhangi bir noktasından ve nasıl çalıştığını önceden bilmeye gerek kalmadan açılmalıdır. EN 1125 cihazlarının topuz ya da kol değil yatay bar olmasının nedeni budur: standart bir ele göre değil, hızla hareket eden bir bedenin davranışına göre yazılmıştır.

EN 1125 sınıflandırma kodu ve satın alma kararını belirleyen haneler

Bir EN 1125 sertifikası "sertifikalı" deyip orada bitmez. On haneli bir sınıflandırma kodu taşır ve her hane test edilmiş ayrı bir özelliği kaydeder. Bu hanelerden üçünü okuyan bir alıcı, şantiyeye ulaşan uyumsuzlukların çoğunu önceden yakalar.

Dayanıklılık: EN 1125 bunu kademeli bir çevrim sayısı olarak tanımlar: 6. sınıf 100.000 çevrim, 7. sınıf 200.000 çevrimdir. Bir okulda ya da stadyum koridorunda önce okunacak hane budur, çünkü binanın ömrü boyunca dayanan cihazı yalnızca teslime kadar dayanan cihazdan ayıran odur.

Kapı kütlesi: Bu da kademelidir ve camlı ya da çelik kanatlarda en sık gözden kaçan hanedir: 5. sınıf 100 kg'a kadar, 6. sınıf 200 kg'a kadar, 7. sınıf 200 kg üzerindeki kapıları kapsar. 180 kg'lık çelik bir yangın kapısına takılan, 100 kg'lık kanat için sınıflandırılmış bir cihaz, sertifikanın ön yüzünde ne yazarsa yazsın o konumda sertifikasızdır.

Yangın ve duman kapılarına uygunluk: Bu da ayrı bir hanedir ve diğerlerinin hiçbirinden çıkarılamaz. Bir cihaz EN 1125'e tamamen uygun olup hiçbir yangın kapısı onayı taşımayabilir. İkisi farklı rejimlerde test edilir ve bir yangın kapısı ikisine birden ihtiyaç duyar.

Çalışma tipi: Bu hane itme barını (A tipi) dokunmatik bardan (B tipi) ayırır ve bir üslup değil, şartname kararıdır. İtme pedleri ve kollar EN 1125'e değil, EN 179'a tabi cihazlardır. Hangisinin seçileceğini ve bu seçimin kapı genişliğiyle neden değiştiğini anlatan ayrı bir makalemiz var. Burada önemli olan şudur: kod hangisinin test edildiğini kaydeder ve birine ait rapor diğerini kapsamaz.

İki hane daha, barın kapı boşluğuna ne kadar çıkıntı yaptığını ve hangi korozyon koşuluna göre test edildiğini tanımlar. Bunları sırasıyla dar bir koridorda ve kıyıdaki bir binada kontrol etmekte fayda vardır.

Burada standardı kopyalamıyor, satın alma kararını belirleyen haneleri adlandırıyoruz. Asıl belge rapordur. Raporu belirli bir projeye göre okumak beş dakikalık bir iştir ve bu iş, kapı donanımı listesini imzalayan kişiye düşer.

Alıcıları en çok şaşırtan ayrım EN 1125 ile EN 179 arasındaki ayrımdır. İkisi de Avrupa standardıdır, ikisi de kaçış donanımını kapsar ve birbirinin yerine kullanılamaz. EN 1125 panik durumları içindir: kullanıcıların yerleşimi tanımadığı kamu binaları, sinemalar, alışveriş merkezleri, okullar, stadyumlar. EN 179 acil durumlar içindir: kullanıcıların çıkışları bildiği ofisler ve yalnızca personelin girdiği alanlar gibi binalar. Burada kimse kalabalık içinde kapıya yüklenmeyeceği için kapı kolu ya da itme pedi kabul edilebilir. Halka açık bir toplanma alanının kapısına EN 179 donanımı yazmak, donanım sertifikalı olsa bile bir uyumsuzluktur; çünkü yanlış durum için sertifikalandırılmıştır.

Dolayısıyla seçim kuralı kısadır. Proje ABD'de, Kanada'da ya da Amerikan modelini izleyen bir pazardaysa, şartnamenin istediği sınıfta ANSI/BHMA A156.3'e, kapı yangın dayanımlıysa ek olarak UL yangın listelemesine ihtiyacınız vardır. Proje Avrupa'da, Birleşik Krallık'ta ya da Avrupa standartlarını benimsemiş pek çok pazardan birindeyse (Latin Amerika'nın büyük kısmı, Körfez, Afrika ve Asya'nın bazı bölgeleri), kamu binaları için EN 1125'e, kullanıcıların çıkışları bildiği yerlerde EN 179'a ihtiyacınız vardır. Mekanizmayla ilgili hiçbir şey cevabı değiştirmez; cevabı ülke belirler.

"EN 1125 sertifikalı" bir şartname değildir

Bu bir iddiadır ve denetimdeki tartışmaların çoğu bu satırdan çıkar. Şartname ise bu iddiaya, onu sandıktan çıkan ürünle karşılaştırılabilir kılan dört unsurun eklenmiş hâlidir.

Standart ve çalışma tipi: EN 1125 mi EN 179 mu, itme barı mı itme pedi mi. Donanım kategorisini her şeyden önce bu belirler ve bu karar çizimde neyin daha iyi göründüğünden değil, binayı kimin kullandığından çıkar.

Binanın dayattığı iki kademeli hane: trafik için dayanıklılık, kanat için kapı kütlesi. İkisi de proje müellifinin zaten bildiği, tedarikçinin tahmin edemeyeceği proje bilgileridir. 200 kg'lık çelik bir kanat, kimsenin bir model numarasından çıkarabileceği bir şey değildir.

Ayrıca belirtilen yangın gerekliliği: Kapı yangın dayanımlıysa bunu belirtin ve hangi kanıtın istendiğini yazın: cihazın kendi yangın ve duman kapılarına uygunluğu ile içine takıldığı sistemin yangın sınıfı. Bunlar tek değil, iki ayrı belgedir. İkisini ihalede birlikte istemek, teslimde yalnızca birinin var olduğunu keşfetmekten daha ucuzdur.

Tam model ve tam konfigürasyon: model numarası, dış kol, dil ve birlikte çalıştığı karşılık ya da kapanma sıralayıcısı. Sertifikasyon test edilmiş bir sistemi kapsadığı için (buna aşağıda değineceğiz), sertifikayı anlamlı kılan satır budur: sipariş etmediğiniz bir modele ait rapor, sipariş ettiğiniz model hakkında hiçbir şey kanıtlamaz.

Yazıya döküldüğünde bu, bir sayfa değil, listede tek bir satırdır. Şuna yakın bir şey: EN 1125 panik çıkış cihazı, itme barı, dayanıklılık 7. sınıf, kapı kütlesi 6. sınıf, yangın ve duman kapılarına uygun, model ve dış kol listede belirtildiği gibi, sertifika siparişteki model numarasına göre sunulacaktır.

Bu satıra cevap verebilen tedarikçinin bir ürünü vardır. Bu satıra başka bir modelin sertifikasının fotoğrafıyla cevap veren tedarikçi ise başka bir soruyu cevaplamıştır.

Bundan iki pratik sonuç çıkar ve ikisi de gözden kaçtığında para kaybettirir. Birincisi: sertifika bir biçimi değil, test edilmiş bir sistemi kapsar. Belirli bir dil, belirli bir dış kol ve belirli bağlantı elemanlarıyla sertifikalandırılmış bir cihaz yalnızca o kombinasyonda sertifikalıdır. Dış kolu daha ucuz biriyle değiştirmek ya da bara birlikte test edilmediği bir karşılık takmak, her parça aynı görünse bile iddiayı geçersiz kılar. Bir tedarikçiden sertifika istediğinizde hangi modeli ve hangi konfigürasyonu kapsadığını sorun, rapordaki model numarasını siparişinizdeki model numarasıyla karşılaştırın.

İkincisi: kapı en az cihaz kadar önemlidir. Yangın dayanımlı bir kapı, sınıflandırılmış bir sistemdir (kanat, kasa, menteşeler, kapı kapatıcı, contalar ve çıkış cihazı birlikte) ve yalnızca cihaza ait bir sertifika sistem hakkında hiçbir şey söylemez. Çift kanatlı bir kapıda iki kanadın kapanma sırası da bu sistemin parçasıdır. Kapı kapanma sıralayıcısının bir aksesuar değil güvenlik bileşeni olmasının nedeni budur. Bir çift kapı için iki adet tek noktalı cihaz sipariş etmek, sızdırmazlık sağlamayan bir çift kapı üretir ve denetçi bunu reddeder.

Asıl kararı kim verir ve tedarikçi size neyi söyleyemez

Hiçbir standart tek başına bir şeye karar vermez. Kararı bina üzerinde yetkili makam verir: yangın stratejisini onaylayan ve iskân belgesini düzenleyen kurum. Standart, bu makamın kabul ettiği dildir; makamın kendisi değildir.

Bunun açıkça söylenmesi gereken bir sonucu var, çünkü donanım satan herkesin çıkarına ters düşer. Denetçinizin neyi kabul edeceğini size söyleyemeyiz. Bir fabrika cihazlarının neye göre test edildiğini bilir ve raporu size verebilir. Yerel yönetmeliğinizi, sigortacınızın şartlarını ya da o bölgedeki itfaiye yetkilisinin son üç projede ne istediğini bilmez. Hiç görmediği bir bina için "evet, uygundur" diyen bir tedarikçi, bilebilecek konumda olmadığı bir şeyi söylüyordur.

Dolayısıyla soruların sırası şudur: önce makam, sonra standart, en son model. Pratikte bu, yangın stratejisinin ya da ihale dokümanının standardı adlandırması, proje müellifinin bunu yukarıdaki sınıflandırma hanelerine çevirmesi ve ancak bundan sonra bir model numarasının konuşmaya girmesi demektir. Süreci tersinden işleten alıcılar (önce cihazı seçip sonra ona uyan bir standart arayanlar), denetimde sertifikanın doğru ürüne ama yanlış kategoriye ait olduğunu keşfedenlerdir.

Avrupa standartlarını benimsemiş ama Avrupa'da olmayan pazarlardaki projeleri yakalayan bir konu daha var. Standart ile işaretleme rejimi iki ayrı şeydir. Bir cihaz dünyanın herhangi bir yerindeki bir laboratuvarda EN 1125'e göre test edilebilir. Belirli bir pazarın buna ek olarak belirli bir uygunluk işareti, adı belirtilmiş bir onaylanmış kuruluş ya da yerel bir onay isteyip istemediği ise o pazardaki makamın cevaplayacağı bir sorudur ve cevap değişir. İhale dokümanına yalnızca hangi standardı adlandırdığını değil, hangi kanıtı istediğini de sorun.

Bunların hiçbiri seçimi zorlaştırmaz. Yalnızca sırayı sabitler; sabit bir sıra da uygun bir cihazın, sertifikalı olmadığı bir kapıya takılmasını önleyen şeydir.

Canton Hyland'ın durumu, açıkça: Yangın kapısı, alarmlı, çok noktalı, dış kollu ve özel uygulama tiplerinde itme barlı çıkış cihazları üretiyoruz. Belirli modeller için EN 1125 test raporları mevcuttur. Adını verdiğiniz model için hangi raporun onu kapsadığını size söyleriz. Bugün ANSI/BHMA sertifikamız yoktur ve aksini ima etmek yerine bunu açıkça söyleriz. Aynı ürün için iki ayrı rapor seti olmadan ikisini birden iddia eden bir tedarikçi, hiçbir laboratuvarın düzenlemediği bir şeyi iddia ediyordur. Projeniz Amerikan şartnamesine göreyse bunu teklif aşamasında belirtin; size şu anda hizmet verip veremeyeceğimizi dürüstçe söyleriz. Avrupa şartnamesine göreyse, satın almayı düşündüğünüz modelin tam kendisine ait raporu isteyin ve model numarasını iki kez okuyun.