Kurumsal Binalarda Kapı Donanımının Dayanıklılık Rakamları: Çevrim Testleri ve Sınıflar Nasıl Okunur

Kapı donanımındaki bir dayanıklılık rakamı ancak hangi standarda göre alındığını ve o standartta hangi sınıfı kazandığını belirtiyorsa karşılaştırılabilir. "ANSI/BHMA A156.2'ye göre Grade 1" ve "EN 1906'ya göre dayanıklılık sınıfı 7" birer test sonucudur; her birinin arkasında tanımlı bir çevrim, yük ve geçme kriteri vardır. Tek başına "200.000 çevrim" ise birinin bildirdiği bir sayıdır ve ikisiyle de kıyaslanamaz.

Okullar, hastaneler ve ofisler için pratik kural buradan çıkar. Seviyeyi kapı kapı, trafiğe ve kullanıcıların ne kadar özen gösterdiğine göre belirleyin. Kapı listesine çevrim sayısını değil, standardı ve sınıfı yazın. Sonra her tedarikçiden iddianın arkasındaki raporu isteyin: standart, laboratuvar, tarih, numune ve geçme kriterleri. Yalnızca bir rakam sunan tedarikçi size bir şeyin kaç kez hareket ettiğini söylemiştir, testi geçip geçmediğini değil.

Bir çevrim neyi kapsar

Bir kilit ya da dil için bir çevrim tam bir işlemdir: topuz veya kol, dili tamamen içeri çekecek kadar döner, sonra geri gelir ve dil yayla yeniden dışarı çıkar. Kapı kapatıcıda bir çevrim, belirlenen bir açıya kadar bir açılış ve ardından bir kontrollü kapanıştır. Panik çıkış cihazında bir çevrim, dili geri çeken bir bar ya da pedal basışı ve ardından bırakmadır. Standart anahtarı da test ediyorsa anahtar işlemleri ayrıca sayılır.

Sayı, koşulları gizler. Bir test düzeneği kilidi dili karşılığa bastıran bir yükle ya da yüksüz, hızlı ya da yavaş, kolu dayanağına kadar ya da yalnızca dil kurtulana kadar döndürerek çalıştırabilir. Her standart bu koşulları sabitler ve testin sonunda nelerin hâlâ geçerli olması gerektiğini de belirler: dil hâlâ geri çekilir, kol hâlâ yataya döner, boşluk ve çalıştırma torku sınırlar içinde kalır, hiçbir yer çatlamamıştır. Bunlardan birini değiştirin, aynı sayı başka bir testi anlatır.

ANSI/BHMA A156 sınıfları

ANSI/BHMA, A156 serisinde her ürün ailesi için ayrı bir standart yazar ve çoğunu 1, 2 ya da 3 olarak sınıflandırır; en zorlusu Grade 1'dir. A156.2 delikli (bored) ve ön montajlı kilitleri, yani silindirik kilit ailesini kapsar. A156.13 gömme kilitleri, A156.3 panik çıkış cihazlarını, A156.4 kapı kapatıcıları ve A156.1 yaprak menteşeleri kapsar.

Bu rakamlar bir kapı donanımı üreticisinin standartlar hakkında yayımladığı özetten alınmıştır ve standartlar revize edilir; bu yüzden şartnamenizin atıf yaptığı baskıyla karşılaştırarak teyit edin. Grade 2 ve Grade 3 her ailede daha düşük sayılar ister. Yayımlanmış özetler bu düşük rakamlarda birbirini tutmaz; onları bir tablodan değil, standardın kendisinden alın.

İki nokta kolayca gözden kaçar. Bir standarttaki Grade 1, başka bir standarttaki Grade 1 değildir: Grade 1 bir kapatıcı ile Grade 1 bir kilit farklı düzeneklerde farklı sayılara kadar çalıştırılır. Ayrıca çevrim testi bir sınıfın yalnızca bir testidir. A156.2 boyut, işlev, mukavemet ve güvenlik testleri de koyar; çevrim sayısını tamamlayıp diğerlerini geçmeyen bir kilit o sınıfı kazanmamıştır.

Avrupa sınıflandırmaları

Avrupa standartları derece vermek yerine sınıflandırır. Her ürün birkaç haneli bir kod taşır; hanelerden biri dayanıklılıktır ve o hane ancak geldiği standardın yanında bir anlam taşır.

Kurumsal işlerde ilk hane de dayanıklılık hanesi kadar önemlidir. EN 12209 ve EN 1906 kodu bir kullanım kategorisiyle başlatır; bu, kapının ne sıklıkla kullanıldığını ve kullanıcıların ne kadar özen gösterdiğini derecelendirir. En üst kategori, halkın kullandığı, özen için pek neden olmayan ve kötü kullanım ihtimalinin gerçek olduğu kapılar içindir. Dayanıklılık sınıfı yüksek ama kullanım kategorisi düşük bir kol, özenli kullanılan bir kapıda uzun ömürlü olan bir koldur.

Kapatıcılarda dayanıklılık hanesi ürünleri birbirinden ayırmaz, çünkü her EN 1154 kapatıcı aynı sınıfı taşır; seçim güç boyutları ve kullanım kategorileri arasındadır. Panik çıkış cihazlarında verilecek karar sınıf 6 ile sınıf 7 arasındadır ve sınıf 7'nin yerini hak ettiği yer yoğun bir okul ya da hastane güzergâhıdır. Bir Avrupa hanesini Amerikan sınıfına ya da tersine çevirmeyin: sayılar tesadüfen tutsa bile ürünler, düzenekler ve geçme kriterleri farklıdır.

Yalın bir "200.000 çevrim" neden sıralanamaz

Arkasında standart olmayan bir rakam yukarıdaki soruların hiçbirini yanıtlamaz: neyin çalıştırıldığı, kilit setinin tamamı mı yoksa yalnızca kol mu; hangi düzenekte; dile hangi yük altında; hangi hızda; ve sayıya ulaşıldığında neyin hâlâ çalışması gerektiği. Mukavemet ya da güvenlik testlerinin yapılıp yapılmadığını da söylemez. Bu iki yönlüdür. Bir sınıfın şartına eşit yalın bir rakam ürünü o sınıfa koymaz; şartın altındaki yalın bir rakam da ürünün testi geçemeyeceğini kanıtlamaz. Doğru okuma şudur: üreticinin beyan ettiği rakam, test koşulları belirtilmemiş.

Tedarikçiye ne sorulmalı

"Bir standarda göre test edilmedi" yanıtı kullanılabilir. Size o ürünü sınıf şartı olmayan bir yere koymanızı ya da şartnameye yazmadan önce test ettirmenizi söyler. Kullanılamayan şey, soruyu yanıtlıyormuş gibi sunulan bir rakamdır. Sertifikanın kendisini, kapsamını ve sicil kaydını kontrol etmek ayrı bir adımdır; donanım sertifikalarının doğrulanmasıyla ilgili yazımızda ele alınır.

Hangi kapı hangi seviyeye ihtiyaç duyar

Tablonun önüne geçen bir kural var. Birçok erişilebilirlik yönetmeliği, sıkı kavrama ya da bileği bükme gerektirmeden kullanılabilen kapı donanımı ister; bu, söz konusu yönetmeliklerin kapsadığı kapılarda topuzu dışarıda bırakır. Kapı donanımını seçmeden önce yönetmeliğe bakın.

Ağır hizmet tipi silindirik kilitlerimiz nerede duruyor

5870 SSET ve 5831 SSET, saten paslanmaz (US32D) yüzeyli paslanmaz çelik ağır hizmet tipi silindirik kilitlerdir: dışarıdan anahtarlı giriş fonksiyonu, masif çelik şasi ve dil gövdesi, anahtarlı fonksiyonlarda emniyetli (deadlocking) dil. 5831 SSET 60, 70, 80 ya da 90 mm backset ölçüsüne ayarlanır ve 35–50 mm kalınlığındaki kapılara uyar. 5807 SSCR ve 5807 SSR, 304/201 paslanmaz çelikten sınıf ve depo fonksiyonlarını taşır ve 35–45 mm kalınlığındaki kapılar içindir. Dördü de topuzlu kilittir ve burada sınıf sorusuna yanıt olarak değil, donanım tipine örnek olarak yer alır.

Hiçbiri için BHMA sınıfı ya da EN sınıflandırması yayımlamıyoruz ve bu sayfadaki hiçbir şey öyle okunmamalıdır. Bir ürün sayfasında çevrim ömrü rakamı varsa, o rakam bir standart, düzenek, yük ya da geçme kriteri belirtmez; bu yüzden yukarıdaki soruları herhangi bir tedarikçinin rakamına yönelttiğiniz gibi ona da yöneltin ve bir onay dosyasına (submittal) yazmadan önce bize sorun.